Terapia miofunkcjonalna dzieci
Gdy dziecko oddycha przez usta, chrapie, nieprawidłowo połyka lub ma trudności z wymową
Oddychanie, pozycja języka, połykanie, gryzienie, żucie i mówienie to funkcje, które wzajemnie na siebie wpływają i mają znaczenie dla prawidłowego rozwoju dziecka.
Przyczyną mogą być zarówno nieprawidłowe wzorce funkcjonalne, jak i utrudnione oddychanie przez nos, przerost migdałka gardłowego (tzw. trzeciego migdałka), powiększone migdałki podniebienne czy ograniczona ruchomość języka, m.in. związana ze skróconym wędzidełkiem podjęzykowym.
Dlatego terapia miofunkcjonalna często wymaga spojrzenia na dziecko szerzej oraz współpracy logopedy z laryngologiem, ortodontą, stomatologiem lub fizjoterapeutą.
Podczas konsultacji oceniam funkcje jamy ustnej i pomagam rodzicom zrozumieć, co wymaga terapii, co dodatkowej diagnostyki i od czego najlepiej zacząć.
Problemy mogą pojawić się po udarze i w chorobach neurologicznych, po operacjach w obrębie jamy ustnej, gardła i krtani, po leczeniu nowotworów głowy i szyi, ale także u osób starszych.
Nie zawsze są bardzo wyraźne. Zdarza się, że pacjent nie krztusi się podczas jedzenia, mimo że część pokarmu lub płynu przedostaje się do dróg oddechowych. Dlatego przewlekłe zaburzenia połykania wymagają właściwej oceny.
Jeżeli dziecko przez większość czasu ma otwarte usta, oddycha przez usta zamiast przez nos, chrapie, śpi niespokojnie, język często znajduje się między zębami albo ma trudności z wymową, warto sprawdzić z czego to wynika.
Kiedy warto zgłosić się z dzieckiem?
Dziecko często oddycha przez usta
Jeśli podczas zabawy, oglądania bajki czy snu dziecko ma otwarte usta, warto sprawdzić zarówno drożność nosa, jak i sposób pracy języka, warg oraz mięśni twarzy. Długotrwałe oddychanie przez usta może wpływać na pozycję i pracę języka oraz zaburzać prawidłowe funkcje jamy ustnej. Może mieć również znaczenie dla rozwoju twarzoczaszki, zgryzu i postawy ciała.
Dziecko chrapie lub śpi z otwartą buzią
Regularnego chrapania u dziecka nie warto traktować wyłącznie jako „takiej urody”. Szczególnie istotne są również niespokojny sen, częste wybudzenia, oddychanie przez usta czy obserwowane przerwy w oddychaniu. W takiej sytuacji ważna jest ocena laryngologiczna, a terapia miofunkcjonalna może stanowić element dalszego postępowania.
Dziecko ma powiększony trzeci migdał lub migdałki podniebienne
Powiększona tkanka migdałkowa może utrudniać swobodne oddychanie przez nos. Dziecko zaczyna wtedy częściej oddychać przez usta, a język może przyjmować nieprawidłową, niską pozycję. Nawet po leczeniu laryngologicznym utrwalony sposób oddychania przez usta lub nieprawidłowa pozycja języka mogą wymagać dalszej pracy funkcjonalnej.
Język znajduje się między zębami lub leży na dnie jamy ustnej
Pozycja spoczynkowa języka ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania jamy ustnej. Jeśli język stale znajduje się nisko, wysuwa się między zęby lub napiera na nie, warto ocenić również sposób oddychania i połykania.
Dziecko ma skrócone wędzidełko podjęzykowe lub ograniczoną ruchomość języka
Skrócone wędzidełko może ograniczać ruchomość języka i wpływać na jego pozycję spoczynkową oraz funkcje takie jak połykanie, żucie czy artykulacja. Podczas konsultacji oceniam przede wszystkim funkcję języka, a nie tylko wygląd wędzidełka. Jeżeli potrzebna jest dalsza diagnostyka lub konsultacja dotycząca ewentualnego zabiegu, omawiam z rodzicami kolejne kroki.
Dziecko nieprawidłowo połyka
Jeżeli podczas połykania język napiera na zęby lub wsuwa się między nie, może to wpływać na funkcjonowanie całego układu stomatognatycznego i współwystępować z wadą zgryzu.
Dziecko ma problemy z wymową
Niektóre trudności artykulacyjne mogą być związane z nieprawidłową pozycją lub ograniczoną ruchomością języka, oddychaniem przez usta czy nieprawidłowym połykaniem. Dlatego czasami samo ćwiczenie głosek nie wystarcza. Najpierw trzeba przyjrzeć się funkcjom, które stanowią podstawę prawidłowej artykulacji.
Ortodonta lub stomatolog zalecił konsultację logopedyczną
Terapia miofunkcjonalna może być potrzebna przed leczeniem ortodontycznym, podczas jego trwania lub po jego zakończeniu – szczególnie wtedy, gdy sposób oddychania, połykania oraz praca języka i warg mogą mieć znaczenie dla zgryzu.
Jak wygląda konsultacja?
01
Rozmowa z rodzicem
Pytam o rozwój dziecka, sposób oddychania, sen, chrapanie, przebyte infekcje i leczenie laryngologiczne, sposób jedzenia i połykania oraz rozwój mowy. Jeżeli dziecko było już konsultowane przez laryngologa, ortodontę, stomatologa lub fizjoterapeutę, warto zabrać ze sobą dokumentację i zalecenia.
02
Ocena funkcji
W formie dostosowanej do wieku dziecka oceniam m.in. sposób oddychania, pozycję spoczynkową języka i warg, ruchomość języka, budowę i funkcję wędzidełka podjęzykowego, sposób połykania, gryzienia i żucia oraz artykulację. Patrzę na te elementy łącznie, ponieważ funkcje jamy ustnej są ze sobą powiązane, a trudność widoczna w jednym obszarze może mieć swoją przyczynę w innym.
03
Szukamy przyczyny, nie tylko objawu
Jeżeli dziecko ma stale otwarte usta, nie wystarczy powiedzieć mu: „zamknij buzię”. Trzeba ustalić, dlaczego oddycha przez usta. Jeżeli podejrzewam problem z drożnością nosa, przerost migdałka gardłowego lub inną przyczynę wymagającą diagnostyki medycznej, rekomenduję konsultację laryngologiczną. Podobnie w przypadku wędzidełka – istotne jest nie tylko to, jak wygląda, ale przede wszystkim czy i w jaki sposób ogranicza funkcję języka.
04
Indywidualny plan postępowania
Po konsultacji rodzic otrzymuje jasną informację: co wymaga terapii, co można ćwiczyć w domu i czy potrzebna jest konsultacja innego specjalisty. Jeśli rozpoczynamy terapię, jej cele i ćwiczenia dostosowuję do wieku, możliwości oraz potrzeb dziecka.
Co zyskujecie?
Lepsze wzorce funkcjonalne
Pracujemy nad prawidłową pozycją i funkcją języka, warg oraz żuchwy, a także nad sposobem połykania i – kiedy pozwalają na to warunki anatomiczne i drożność dróg oddechowych – prawidłowym torem oddychania.
Lepsze warunki dla rozwoju wymowy
Jeżeli trudności artykulacyjne wiążą się z nieprawidłową pozycją lub pracą języka, terapia funkcji może być ważnym elementem pracy nad wymową.
Wsparcie prawidłowego rozwoju
Prawidłowe oddychanie, pozycja języka i sposób połykania mają znaczenie nie tylko dla mowy, ale również dla rozwoju twarzoczaszki i zgryzu.
Wsparcie leczenia ortodontycznego
Praca nad pozycją języka, połykaniem i funkcją warg może wspierać leczenie prowadzone przez ortodontę oraz pomagać w utrwalaniu prawidłowych wzorców funkcjonalnych.
Jasny plan dla rodzica
Rodzic dowiaduje się, co rzeczywiście wymaga pracy i w jakiej kolejności działać – czy zaczynamy terapię, czy najpierw potrzebna jest konsultacja laryngologiczna, ortodontyczna, stomatologiczna lub fizjoterapeutyczna.
Klaudia Stoczewska
Logopedka, Terapeuta miofunkcjonalny
Klaudia Stoczewska
Katarzyna Luboradzka
Logopedka, Terapeuta miofunkcjonalny
Katarzyna Luboradzka
Klaudia Stoczewska
Katarzyna Luboradzka
Zuzanna Sekuła
W terapii miofunkcjonalnej zwracamy uwagę nie tylko na wymowę dziecka, ale również na oddychanie, pozycję i ruchomość języka, funkcję warg, połykanie, żucie oraz funkcjonowanie całego układu stomatognatycznego.
W razie potrzeby terapia jest prowadzona równolegle z leczeniem laryngologicznym, stomatologicznym, ortodontycznym lub fizjoterapeutycznym.
Naszym celem jest znalezienie przyczyny trudności, a następnie stworzenie takich warunków, aby dziecko mogło prawidłowo oddychać, połykać, mówić i rozwijać kolejne funkcje.
Ile to kosztuje?
Konsultacja miofunkcjonalna dziecka
250 zł
Czas: około 50 min
- Rozmowę z rodzicem
- Ocenę funkcji jamy ustnej i twarzy
- Ocenę sposobu oddychania
- Ocenę pozycji i ruchomości języka
- Ocenę funkcji wędzidełka podjęzykowego
- Ocenę połykania i artykulacji
- Ustalenie dalszych zaleceń
Terapia miofunkcjonalna
180 zł
Czas: około 50 minut
Częstotliwość spotkań i zakres ćwiczeń ustalam indywidualnie, zależnie od wieku dziecka, rodzaju trudności i możliwości współpracy.
Najczęstsze pytania rodziców
Jeżeli dziecko regularnie oddycha przez usta, warto ustalić przyczynę. Należy ocenić zarówno funkcje jamy ustnej, jak i możliwość swobodnego oddychania przez nos.
Przy regularnym chrapaniu ważnym krokiem jest diagnostyka laryngologiczna, ponieważ trzeba sprawdzić drożność górnych dróg oddechowych. Jeśli jednocześnie występuje oddychanie przez usta, niska pozycja języka czy nieprawidłowe połykanie, wskazana może być również ocena miofunkcjonalna.
Powiększony migdał gardłowy może utrudniać oddychanie przez nos. Długotrwałe oddychanie przez usta może z kolei wpływać na pozycję języka i funkcje jamy ustnej. Dlatego u części dzieci problemy laryngologiczne i artykulacyjne mogą być ze sobą powiązane.
Nie zawsze. Jeśli oddychanie przez usta i nieprawidłowa pozycja języka utrwaliły się, po przywróceniu drożności dróg oddechowych może być potrzebna terapia pomagająca wypracować prawidłowe wzorce.
Nie. Samo stwierdzenie skróconego wędzidełka nie oznacza automatycznie konieczności wykonania zabiegu.
Ważna jest ocena ruchomości i funkcji języka oraz tego, czy ograniczenie rzeczywiście wpływa na połykanie, żucie, pozycję spoczynkową języka lub artykulację.
Jeżeli zabieg jest wskazany, terapia miofunkcjonalna może być również elementem przygotowania dziecka do zabiegu oraz postępowania po jego wykonaniu.
Nieprawidłowa praca i pozycja języka mogą współwystępować z wadami zgryzu. Dlatego przy leczeniu ortodontycznym warto ocenić również sposób połykania, pozycję języka i pracę warg.
Tak. W niektórych przypadkach problem nie dotyczy wyłącznie sposobu wypowiadania konkretnej głoski. Znaczenie może mieć również pozycja spoczynkowa języka, jego ruchomość, sposób połykania czy oddychanie przez usta.
To zależy od objawów. Jeśli dziecko ma trudność z oddychaniem przez nos, regularnie chrapie lub występują przerwy w oddychaniu podczas snu, ważna jest konsultacja laryngologiczna.
W przypadku problemów z pozycją lub ruchomością języka, połykaniem czy wymową warto również przeprowadzić ocenę miofunkcjonalną. Po konsultacji pomogę ustalić, jaka powinna być kolejność dalszego postępowania.
Nie ma jednej granicy wieku dla wszystkich dzieci. Najpierw oceniamy rodzaj problemu oraz gotowość dziecka do współpracy, a sposób terapii dostosowuję do jego wieku i możliwości.
Tak. Szczególnie u młodszych dzieci zaangażowanie rodzica jest bardzo ważne, ponieważ nowe wzorce powinny być stopniowo przenoszone z gabinetu do codziennego funkcjonowania.
Umów konsultację
Nie musisz samodzielnie rozstrzygać, czy przyczyną jest trzeci migdał, wędzidełko, sposób oddychania, połykanie czy wada zgryzu. Od tego jest konsultacja. Ocenimy sposób oddychania, pozycję i ruchomość języka, funkcję wędzidełka podjęzykowego, połykanie, żucie oraz wymowę. Jeśli potrzebna będzie dodatkowa diagnostyka laryngologiczna, ortodontyczna, stomatologiczna lub fizjoterapeutyczna, wskażę, jaki powinien być kolejny krok. Zaczniemy od oceny funkcji połykania. Ustalimy, co może być przyczyną trudności, czy potrzebna jest dodatkowa diagnostyka i co można zrobić, aby jedzenie i picie było możliwie bezpieczne i komfortowe.
